<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0891"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 891 八识规矩略说</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 891 八识规矩略说</title> <author>明 正诲略说</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">891</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八识规矩略说</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06873"> <charName>CBETA CHARACTER CB06873</charName> <mapping cb:dec="989913" type="PUA">U+F1AD9</mapping> <mapping type="unicode">U+2231E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>迴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[廷-壬+(同-(一/口)+巳)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15166"> <charName>CBETA CHARACTER CB15166</charName> <mapping cb:dec="998206" type="PUA">U+F3B3E</mapping> <mapping type="unicode">U+4749</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蒙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蒙-廿+((幷-(前-刖))-一)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16076"> <charName>CBETA CHARACTER CB16076</charName> <mapping cb:dec="999116" type="PUA">U+F3ECC</mapping> <mapping type="unicode">U+4AC3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>唇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@云)*页]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:39"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0409b" n="0409b"/> <lb ed="X" n="0409b01"/> <lb ed="X" n="0409b02"/> <lb ed="X" n="0409b03"/> <lb ed="X" n="0409b04"/> <lb ed="X" n="0409b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 891-A 八识规矩颂略说序</cb:mulu><head>No. 891-A <lb ed="X" n="0409b06"/><lb ed="R098" n="0561a01"/> 八识规矩颂略说序</head> <lb ed="X" n="0409b07"/> <lb ed="X" n="0409b08"/><lb ed="R098" n="0561a02"/><p xml:id="pX55p0409b0801">杂花云。心<persName>佛</persName>众生三无差别。海眼又曰。地水火风空 <lb ed="X" n="0409b09"/><lb ed="R098" n="0561a03"/>见识。七大本然。唯本然心者。非内非外而内外十虚。 <lb ed="X" n="0409b10"/><lb ed="R098" n="0561a04"/>无促无延而促延一念。移尘沙劫于食顷。布华藏海 <lb ed="X" n="0409b11"/><lb ed="R098" n="0561a05"/>于毛端。三千世界顿起乎目前。百亿法身直证乎当 <lb ed="X" n="0409b12"/><lb ed="R098" n="0561a06"/>下。碎尘点刹而不可穷其形。攡色消空而未足昭乎 <lb ed="X" n="0409b13"/><lb ed="R098" n="0561a07"/>性。故性性者无性了无性以缘生。形形者无形悟无 <lb ed="X" n="0409b14"/><lb ed="R098" n="0561a08"/>形而性寂。是则形形之形。形不可形。性性之性。性不 <lb ed="X" n="0409b15"/><lb ed="R098" n="0561a09"/>可性。性不可性。亦性性<anchor xml:id="nkr_note_add_0409b1501" n="0409b1501"/><anchor xml:id="beg0409b1501" n="0409b1501"/>已<anchor xml:id="end0409b1501"/>。形不可形。亦形形<anchor xml:id="nkr_note_add_0409b1502" n="0409b1502"/><anchor xml:id="beg0409b1502" n="0409b1502"/>已<anchor xml:id="end0409b1502"/>。唯无 <lb ed="X" n="0409b16"/><lb ed="R098" n="0561a10"/>形无性者真不可以形性求。亦岂可以无形无性得 <lb ed="X" n="0409b17"/><lb ed="R098" n="0561a11"/>也耶。有假赤帜于明心见性者。天下引领而从之。予 <lb ed="X" n="0409b18"/><lb ed="R098" n="0561a12"/>固不知其然。夫心性何物也。固与我同耶。固与我异 <lb ed="X" n="0409b19"/><lb ed="R098" n="0561a13"/>耶。固与我亦同亦异非同非异耶。同则不可谓之见。 <lb ed="X" n="0409b20"/><lb ed="R098" n="0561a14"/>异则不可谓之性。性可见。他物耳。性不可见。其如见 <lb ed="X" n="0409b21"/><lb ed="R098" n="0561a15"/>性何。明心类乎是。心若不明。非真心也。而明之奚益。 <lb ed="X" n="0409b22"/><lb ed="R098" n="0561a16"/>非真心而明之。是自妄也。奚其明。曰明见非我。心性 <lb ed="X" n="0409b23"/><lb ed="R098" n="0561a17"/>非彼。非彼即我。非我即彼。彼我如如。一无间矣。无间 <lb ed="X" n="0409b24"/><lb ed="R098" n="0561a18"/>则明。明无所明。无所则见。见无所见。隳四论。黜百是。 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0409c" n="0409c"/> <lb ed="X" n="0409c01"/><lb ed="R098" n="0561b01"/>是之谓真见真明。此亦義家之习谭师心者也。恶乎 <lb ed="X" n="0409c02"/><lb ed="R098" n="0561b02"/>可。真明真见者明见而<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c0201" n="0409c0201"/><anchor xml:id="beg0409c0201" n="0409c0201"/>已<anchor xml:id="end0409c0201"/>。孰为之思议。古圣贤之证 <lb ed="X" n="0409c03"/><lb ed="R098" n="0561b03"/>此者。示之以名相。建之以规矩。名相规矩者。其心性 <lb ed="X" n="0409c04"/><lb ed="R098" n="0561b04"/>之鉴耶。其即心性耶。按图者不可索骥。胶柱者不可 <lb ed="X" n="0409c05"/><lb ed="R098" n="0561b05"/>鼓瑟。唯忘其毛色。丧其絃徽。独发于天者即马见马。 <lb ed="X" n="0409c06"/><lb ed="R098" n="0561b06"/>即瑟知瑟。是亦难<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c0601" n="0409c0601"/><anchor xml:id="beg0409c0601" n="0409c0601"/>已<anchor xml:id="end0409c0601"/>。莊周所谓万世而一遇者且暮 <lb ed="X" n="0409c07"/><lb ed="R098" n="0561b07"/>遇之耶。八识规矩颂。八识心之规矩名相也。名相毛 <lb ed="X" n="0409c08"/><lb ed="R098" n="0561b08"/>色也。必欲搣而毛色以求马。不亦愚乎。昔天亲见瑜 <lb ed="X" n="0409c09"/><lb ed="R098" n="0561b09"/>伽论。百轴万言皆诠心语。忧末世機劣好简。约为唯 <lb ed="X" n="0409c10"/><lb ed="R098" n="0561b10"/>识三十颂。护法诸师论而释之。望海分波汪洋莫测。 <lb ed="X" n="0409c11"/><lb ed="R098" n="0561b11"/>有唐奘三藏。即唯识论義出为八识颂。凡四十八句。 <lb ed="X" n="0409c12"/><lb ed="R098" n="0561b12"/>体集施颂也。文简義深。实为逗機之作。吾人闻之。复 <lb ed="X" n="0409c13"/><lb ed="R098" n="0561b13"/>若存若亡。悲夫。是尽欲搣毛色以求马也。且人之生 <lb ed="X" n="0409c14"/><lb ed="R098" n="0561b14"/>也。有依正。有伦类。上下左右。其主持者其谁耶。莫不 <lb ed="X" n="0409c15"/><lb ed="R098" n="0561b15"/>曰吾心性也。吾神化也。是六师语也。是梦中占梦。梦 <lb ed="X" n="0409c16"/><lb ed="R098" n="0561b16"/>复作梦。梦梦无穷之见也。八识颂则不然。第一義谛 <lb ed="X" n="0409c17"/><lb ed="R098" n="0561b17"/>中圣言量也。统万法之枢始也。自奘而後。亦有释其 <lb ed="X" n="0409c18"/><lb ed="R098" n="0561b18"/>文而明也者。<g ref="#CB16076">唇</g>非所明而明之。弥不明也。我朝正德 <lb ed="X" n="0409c19"/><lb ed="R098" n="0562a01"/>间有大法师泰公。起而明之。于是探玄之士。始有明 <lb ed="X" n="0409c20"/><lb ed="R098" n="0562a02"/>其明者。而性学者流。彼之为相。亟欲割其河而饮其 <lb ed="X" n="0409c21"/><lb ed="R098" n="0562a03"/>水也。惑哉。嗟乎。即心性之规矩。以规心性亦近矣。吾 <lb ed="X" n="0409c22"/><lb ed="R098" n="0562a04"/>人尤难之。则心性果难明也<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c2201" n="0409c2201"/><anchor xml:id="beg0409c2201" n="0409c2201"/>已<anchor xml:id="end0409c2201"/>。好易者见其难明。乃 <lb ed="X" n="0409c23"/><lb ed="R098" n="0562a05"/>窃比曹溪。舍<persName>佛</persName>语心而不信。尽欲扪空弄影。执无明 <lb ed="X" n="0409c24"/><lb ed="R098" n="0562a06"/>窟为最上乘。以生死根为妙觉。排<persName>如来</persName>修证为渐门。 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0410a" n="0410a"/> <lb ed="X" n="0410a01"/><lb ed="R098" n="0562a07"/>认方便機缘为顿教。埋伪根于正道。笼世眼于当年。 <lb ed="X" n="0410a02"/><lb ed="R098" n="0562a08"/>诃责圣贤。效颦临济。捉水泡以当明珠。弃栴檀而求 <lb ed="X" n="0410a03"/><lb ed="R098" n="0562a09"/>火木。甚至白衣说偈。黄口谈禅。当斯时也。药发病乱。 <lb ed="X" n="0410a04"/><lb ed="R098" n="0562a10"/>天下皆惑。纵有弘经开士。护法 <lb ed="X" n="0410a05" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0562a11"/>王臣。亦末如之何也。噫。或之使。莫之为。予固不知其 <lb ed="X" n="0410a06"/><lb ed="R098" n="0562a12"/>然也。不知其然而然之者。是愈不知其然也。予又何 <lb ed="X" n="0410a07"/><lb ed="R098" n="0562a13"/>知。是于八识颂有所取。因略而辨焉。辨也者。有不见 <lb ed="X" n="0410a08"/><lb ed="R098" n="0562a14"/>也。是果有辨也耶。是果无辨也耶。唯心<persName>佛</persName>众生三而 <lb ed="X" n="0410a09"/><lb ed="R098" n="0562a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0410a0901" n="0410a0901"/><anchor xml:id="beg0410a0901" n="0410a0901"/>已<anchor xml:id="end0410a0901"/>矣。庸讵乎辨。唯心<persName>佛</persName>众生三而<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a0902" n="0410a0902"/><anchor xml:id="beg0410a0902" n="0410a0902"/>已<anchor xml:id="end0410a0902"/>矣。庸讵乎无辨。 <lb ed="X" n="0410a10"/><lb ed="R098" n="0562a16"/>是亦不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1001" n="0410a1001"/><anchor xml:id="beg0410a1001" n="0410a1001"/>已<anchor xml:id="end0410a1001"/>也<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1002" n="0410a1002"/><anchor xml:id="beg0410a1002" n="0410a1002"/>已<anchor xml:id="end0410a1002"/>。</p> <lb ed="X" n="0410a11"/><lb ed="R098" n="0562a17"/><p xml:id="pX55p0410a1101">万历<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1101" n="0410a1101"/><anchor xml:id="beg0410a1101" n="0410a1101"/>己<anchor xml:id="end0410a1101"/>丑<persName>佛</persName>成道日度门释正诲识于衡阳华药山 <lb ed="X" n="0410a12"/><lb ed="R098" n="0562a18"/>大藏阁中</p></cb:div> <lb ed="X" n="0410a13"/> <lb ed="X" n="0410a14"/> <lb ed="X" n="0410a15"/> <lb ed="X" n="0410a16"/> <lb ed="X" n="0410a17"/><cb:docNumber>No. 891</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0410a18"/><lb ed="R098" n="0562b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八识规矩颂略说</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0410a19"/> <lb ed="X" n="0410a20"/><lb ed="R098" n="0562b02"/><byline cb:type="other">三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name> 辑颂</byline> <lb ed="X" n="0410a21"/><lb ed="R098" n="0562b03"/><byline cb:type="author">度门释 正诲 略说</byline> <lb ed="X" n="0410a22"/><lb ed="R098" n="0562b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八识规矩颂略说</cb:mulu><p xml:id="pX55p0410a2201">颂四章。章十二句。每章前八句颂有漏识。後四句 <lb ed="X" n="0410a23"/><lb ed="R098" n="0562b05"/>颂无漏智。</p> <lb ed="X" n="0410a24"/><lb ed="R098" n="0562b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0410a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0410001" n="0410001"/>颂曰。</p> <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0410b" n="0410b"/> <lb ed="X" n="0410b01"/><lb ed="R098" n="0562b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0410b0101"><l>性境现量通三性</l><l>眼耳身三二地居</l> <lb ed="X" n="0410b02"/><lb ed="R098" n="0562b08"/><l>遍行别境善十一</l><l>中二大八贪嗔痴</l> <lb ed="X" n="0410b03"/><lb ed="R098" n="0562b09"/><l>五识同依净色根</l><l>九缘七八好相邻</l> <lb ed="X" n="0410b04"/><lb ed="R098" n="0562b10"/><l>合三離二观尘世</l><l>愚者难分识与根</l> <lb ed="X" n="0410b05"/><lb ed="R098" n="0562b11"/><l>变相观空唯後得</l><l>果中犹自不诠真</l> <lb ed="X" n="0410b06"/><lb ed="R098" n="0562b12"/><l>圆明初发成无漏</l><l>三类分身息苦轮</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0410b07"/><lb ed="R098" n="0562b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0410b0701">性境下第一章颂前五识。性。实体也。境。境界也。即 <lb ed="X" n="0410b08"/><lb ed="R098" n="0562b14"/>第八识中相分。故谓之实境。第八识中有见相二 <lb ed="X" n="0410b09"/><lb ed="R098" n="0562b15"/>分。即楞严<persName>如来</persName>藏中地水火风空见识七大也。地 <lb ed="X" n="0410b10"/><lb ed="R098" n="0562b16"/>等五大是相分。而有亲疏。在身即亲相分。身外者 <lb ed="X" n="0410b11"/><lb ed="R098" n="0562b17"/>皆疏相分也。後二大即见分。今前五识是阿赖耶 <lb ed="X" n="0410b12"/><lb ed="R098" n="0562b18"/>之见分。无计度分别。其所对之境。即阿赖耶之相 <lb ed="X" n="0410b13"/><lb ed="R098" n="0563a01"/>分。故谓之体实相分境。如眼见色。不假计度。不待 <lb ed="X" n="0410b14"/><lb ed="R098" n="0563a02"/>名言。即知是色。又名離言自相境。自相者。即心之 <lb ed="X" n="0410b15"/><lb ed="R098" n="0563a03"/>自相也。又有二种变。一因缘变。二分别变。如眼与 <lb ed="X" n="0410b16"/><lb ed="R098" n="0563a04"/>色为缘。生于眼识。识即缘色。不假第二念计度。故 <lb ed="X" n="0410b17"/><lb ed="R098" n="0563a05"/>前五与第八。皆因缘变缘境。以不待能缘之心。分 <lb ed="X" n="0410b18"/><lb ed="R098" n="0563a06"/>别而有。故曰性境。其分别变。如第六意识。分别影 <lb ed="X" n="0410b19"/><lb ed="R098" n="0563a07"/>相。起诸计度。缘独影带质二境。如後辨。量。谓量度。 <lb ed="X" n="0410b20"/><lb ed="R098" n="0563a08"/>其義有三。谓现量。比量。非量。现则现前明了。一见 <lb ed="X" n="0410b21"/><lb ed="R098" n="0563a09"/>便知。不假比计。缘性境故。比者。比度。有宗因喩三 <lb ed="X" n="0410b22"/><lb ed="R098" n="0563a10"/>支。比度真者为真比量。比度不真为似比量。似比 <lb ed="X" n="0410b23"/><lb ed="R098" n="0563a11"/>即非量也。前五无比非。故曰现量。三性谓善恶无 <lb ed="X" n="0410b24"/><lb ed="R098" n="0563a12"/>记三也。以五识非恒审思量。转变不常。故善等三 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0410c" n="0410c"/> <lb ed="X" n="0410c01"/><lb ed="R098" n="0563a13"/>性俱通。眼耳身三二地居者。谓三界分为九地。一 <lb ed="X" n="0410c02"/><lb ed="R098" n="0563a14"/>欲界独名五趣杂居地。二色界四地。谓初禅離生 <lb ed="X" n="0410c03"/><lb ed="R098" n="0563a15"/>喜乐地。二禅定生喜乐地。三禅離喜妙乐地。四禅 <lb ed="X" n="0410c04"/><lb ed="R098" n="0563a16"/>捨念淸净地。三无色界亦四地。一空无边处地。二 <lb ed="X" n="0410c05"/><lb ed="R098" n="0563a17"/>识无边处地。三无所有处地。四非非想处地。是谓 <lb ed="X" n="0410c06"/><lb ed="R098" n="0563a18"/>三界合为九地。五识中鼻舌二识。但居于初地。谓 <lb ed="X" n="0410c07"/><lb ed="R098" n="0563b01"/>欲界是五趣杂居。故五识俱起。至色界初禅。是第 <lb ed="X" n="0410c08"/><lb ed="R098" n="0563b02"/>二地。无段食故。舌识不起。无杂秽故。鼻识不生。第 <lb ed="X" n="0410c09"/><lb ed="R098" n="0563b03"/>二地中既鼻舌二识不起。故唯眼耳身三识居之。 <lb ed="X" n="0410c10"/><lb ed="R098" n="0563b04"/>至第三地。以定生故。眼耳身三识亦不起也。非全 <lb ed="X" n="0410c11"/><lb ed="R098" n="0563b05"/>无识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0410c1101" n="0410c1101"/><anchor xml:id="beg0410c1101" n="0410c1101"/>但<anchor xml:id="end0410c1101"/>定力持之。故不起耳。故前五于因中无力。 <lb ed="X" n="0410c12"/><lb ed="R098" n="0563b06"/>不能成智。遍行别境善十一。中二大八。贪嗔痴者。 <lb ed="X" n="0410c13"/><lb ed="R098" n="0563b07"/>五识中心所也。名心所者有三義。一恒依心起。二 <lb ed="X" n="0410c14"/><lb ed="R098" n="0563b08"/>与心相应。三繫属于心。共五十一种。分为六位。一 <lb ed="X" n="0410c15"/><lb ed="R098" n="0563b09"/>遍行。二别境。三善心。四根本惑。五随惑。六不定。遍 <lb ed="X" n="0410c16"/><lb ed="R098" n="0563b10"/>行有五。一作意。二触。三受。四想。五思。别境有五。谓 <lb ed="X" n="0410c17"/><lb ed="R098" n="0563b11"/>欲解念定慧。善有十一。颂曰。善谓信惭愧。无贪等 <lb ed="X" n="0410c18"/><lb ed="R098" n="0563b12"/>三根。勤安不放逸。行捨及不害。根本惑有六。谓贪 <lb ed="X" n="0410c19"/><lb ed="R098" n="0563b13"/>嗔痴慢疑不正见。随惑有二十。颂曰。随烦恼谓忿。 <lb ed="X" n="0410c20"/><lb ed="R098" n="0563b14"/>恨覆恼嫉悭。<anchor xml:id="nkr_note_add_0410c2001" n="0410c2001"/><anchor xml:id="beg0410c2001" n="0410c2001"/>谄<anchor xml:id="end0410c2001"/>诳与害憍。无惭及无愧。掉擧与昏 <lb ed="X" n="0410c21"/><lb ed="R098" n="0563b15"/>沉。不信幷懈怠。放逸及失念。散乱不正知。忿等十 <lb ed="X" n="0410c22"/><lb ed="R098" n="0563b16"/>为小随。惭愧二为中随。掉等八为大随。不定有四。 <lb ed="X" n="0410c23"/><lb ed="R098" n="0563b17"/>颂曰。不定谓悔眠。寻伺二各二。五识于六位。但阙 <lb ed="X" n="0410c24"/><lb ed="R098" n="0563b18"/>不定。于前五位中。遍行别境善三位全具。染位中。 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0411a" n="0411a"/> <lb ed="X" n="0411a01"/><lb ed="R098" n="0564a01"/>具根本惑三。谓贪嗔痴。具中随二。谓无惭无愧。具 <lb ed="X" n="0411a02"/><lb ed="R098" n="0564a02"/>大随八。即掉擧等共三十四心所。遍行者。谓三性。 <lb ed="X" n="0411a03"/><lb ed="R098" n="0564a03"/>九地。八识。一切时俱遍也。别境。谓欲等五。各别缘 <lb ed="X" n="0411a04"/><lb ed="R098" n="0564a04"/>境。根本中慢等三。计度而起。故前五不具。小随亦 <lb ed="X" n="0411a05"/><lb ed="R098" n="0564a05"/>然。谓根本者生随眠故。随者随根本位差别等流 <lb ed="X" n="0411a06"/><lb ed="R098" n="0564a06"/>性故。随有小中大。及诸心所。各有体性业用。如泰 <lb ed="X" n="0411a07"/><lb ed="R098" n="0564a07"/>师註。及百法论廣解。今且略辨纲领。令摄心者。易 <lb ed="X" n="0411a08"/><lb ed="R098" n="0564a08"/>受持也。五识同依净色根九缘七八好相邻者。前 <lb ed="X" n="0411a09"/><lb ed="R098" n="0564a09"/>五识依色根得名。六七八依功用受称。如第六分 <lb ed="X" n="0411a10"/><lb ed="R098" n="0564a10"/>别。第七思量。第八含藏。皆心之功用也。净色者。谓 <lb ed="X" n="0411a11"/><lb ed="R098" n="0564a11"/>浮尘根中有勝義根。淸净无染。是第八中白净无 <lb ed="X" n="0411a12"/><lb ed="R098" n="0564a12"/>记性。故曰净色。眼识依九缘生起。耳识依八缘。鼻 <lb ed="X" n="0411a13"/><lb ed="R098" n="0564a13"/>舌身三识各依七缘。意识依五缘。七与第八皆四 <lb ed="X" n="0411a14"/><lb ed="R098" n="0564a14"/>缘生起也。颂但云前五所依之缘。故谓九七八缘 <lb ed="X" n="0411a15"/><lb ed="R098" n="0564a15"/>相邻而生也。唯识论曰。眼识九缘生。耳识唯从八。 <lb ed="X" n="0411a16"/><lb ed="R098" n="0564a16"/>鼻舌身三七。後三五三四。若加等无间。从头各增 <lb ed="X" n="0411a17"/><lb ed="R098" n="0564a17"/>一。九缘者。一空。二明。三根。四境。五作意。六分别依。 <lb ed="X" n="0411a18"/><lb ed="R098" n="0564a18"/>七染净依。八根本依。九种子也。作意。即遍行中一 <lb ed="X" n="0411a19"/><lb ed="R098" n="0564b01"/>也。分别。即第六识。由前五以第六为分别依。六以 <lb ed="X" n="0411a20"/><lb ed="R098" n="0564b02"/>前五为明了门。染净依即第七识。由第七末那执 <lb ed="X" n="0411a21"/><lb ed="R098" n="0564b03"/>我。令第六有漏中念念成染也。由第七末那不执 <lb ed="X" n="0411a22"/><lb ed="R098" n="0564b04"/>我。令第六入双空观。念念成净也。根本依。即第八 <lb ed="X" n="0411a23"/><lb ed="R098" n="0564b05"/>识。能生前七枝末。故曰根本。种子依。即诸识亲生 <lb ed="X" n="0411a24"/><lb ed="R098" n="0564b06"/>种子。乃诸识各别现行熏习而成者。如眼之现行 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0411b" n="0411b"/> <lb ed="X" n="0411b01"/><lb ed="R098" n="0564b07"/>熏习眼家种子。眼家种子复生眼家现行。如是现 <lb ed="X" n="0411b02"/><lb ed="R098" n="0564b08"/>行与种子。相续不断。馀识亦然。眼则九缘全具。故 <lb ed="X" n="0411b03"/><lb ed="R098" n="0564b09"/>曰眼识九缘生。耳唯八者。不用明缘。鼻舌身三是 <lb ed="X" n="0411b04"/><lb ed="R098" n="0564b10"/>合中有知。不用空明二缘。故曰唯七。第六即分别。 <lb ed="X" n="0411b05"/><lb ed="R098" n="0564b11"/>以第七染净依为根。故但具五缘。谓根境作意根 <lb ed="X" n="0411b06"/><lb ed="R098" n="0564b12"/>本种子也。第七以根本依为根境。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0411b0601" n="0411b0601"/><anchor xml:id="beg0411b0601" n="0411b0601"/>但<anchor xml:id="end0411b0601"/>有三缘。谓 <lb ed="X" n="0411b07"/><lb ed="R098" n="0564b13"/>种子作意根境。名则有四。以根境合为一。故唯三。 <lb ed="X" n="0411b08"/><lb ed="R098" n="0564b14"/>是依彼第八见分为根。复转缘第八相分为境。故 <lb ed="X" n="0411b09"/><lb ed="R098" n="0564b15"/>谓第七依彼转缘彼也。第八具四缘。一根即第七 <lb ed="X" n="0411b10"/><lb ed="R098" n="0564b16"/>末那。二境即根身器界。三作意即动念者。四种子 <lb ed="X" n="0411b11"/><lb ed="R098" n="0564b17"/>即无始熏成者。是谓八识依缘多少也。又等无间 <lb ed="X" n="0411b12"/><lb ed="R098" n="0564b18"/>缘者。即诸识中前灭後生。前引後排相续无间者。 <lb ed="X" n="0411b13"/><lb ed="R098" n="0565a01"/>八识中法尔各有一无间缘。又开则有十。合则唯 <lb ed="X" n="0411b14"/><lb ed="R098" n="0565a02"/>四。一亲因缘即种子。二所缘缘即境。三增上缘即 <lb ed="X" n="0411b15"/><lb ed="R098" n="0565a03"/>九中空明等七。四无间缘即诸识中无间引起者。 <lb ed="X" n="0411b16"/><lb ed="R098" n="0565a04"/>问诸契经廣明诸缘有何義也。答三界万法唯心 <lb ed="X" n="0411b17"/><lb ed="R098" n="0565a05"/>现起。其能现心不出八种。其八种心各从缘生。缘 <lb ed="X" n="0411b18"/><lb ed="R098" n="0565a06"/>不自缘。心动缘起。心不自心。缘会心生。故心句非 <lb ed="X" n="0411b19"/><lb ed="R098" n="0565a07"/>心句。缘句非缘句。心之与缘是不二法。圣教廣明。 <lb ed="X" n="0411b20"/><lb ed="R098" n="0565a08"/>人不体究。或弃海认沤。或離波求水。只益戏论。悲 <lb ed="X" n="0411b21"/><lb ed="R098" n="0565a09"/>哉。合三離二观尘世等者。谓鼻舌身三境合方知。 <lb ed="X" n="0411b22"/><lb ed="R098" n="0565a10"/>眼耳二识離中取境。观即知觉也。尘世即境也。根 <lb ed="X" n="0411b23"/><lb ed="R098" n="0565a11"/>之与识似互有知。故小乘不知根识。各有种子现 <lb ed="X" n="0411b24"/><lb ed="R098" n="0565a12"/>行。以为根识互相生也。根但白净色照境而<anchor xml:id="nkr_note_add_0411b2401" n="0411b2401"/><anchor xml:id="beg0411b2401" n="0411b2401"/>已<anchor xml:id="end0411b2401"/>。识 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0411c" n="0411c"/> <lb ed="X" n="0411c01"/><lb ed="R098" n="0565a13"/>必明了分别。二家种现熏习不同。二乘人未断所 <lb ed="X" n="0411c02"/><lb ed="R098" n="0565a14"/>知障。于法不明。故名愚者。五根乃色法。即第八亲 <lb ed="X" n="0411c03"/><lb ed="R098" n="0565a15"/>相分。具执受二義。是白净无记性。五识乃心法。即 <lb ed="X" n="0411c04"/><lb ed="R098" n="0565a16"/>第八见分。三性皆具。故与根不同。如楞严以门喩 <lb ed="X" n="0411c05"/><lb ed="R098" n="0565a17"/>根。以人喩识。不同明矣。上八句颂前五识在有漏 <lb ed="X" n="0411c06"/><lb ed="R098" n="0565a18"/>位中。以现量心。缘相分境。依四种缘。起三十四心 <lb ed="X" n="0411c07"/><lb ed="R098" n="0565b01"/>所。通乎三性。居止于三界下二地中。是谓前五识。 <lb ed="X" n="0411c08"/><lb ed="R098" n="0565b02"/>有漏规矩相状也。下四句。发明无漏位中。即前五 <lb ed="X" n="0411c09"/><lb ed="R098" n="0565b03"/>识转而为智。问。智与识俱是知觉。何必用转。答转 <lb ed="X" n="0411c10"/><lb ed="R098" n="0565b04"/>者。返本之谓也。一切众生虽有知觉。向外分别流 <lb ed="X" n="0411c11"/><lb ed="R098" n="0565b05"/>而不返。遂使情生智隔。想变体殊。若能返本忘情 <lb ed="X" n="0411c12"/><lb ed="R098" n="0565b06"/>则识消智现。智与识迷悟耳。自凡情中来谓之识。 <lb ed="X" n="0411c13"/><lb ed="R098" n="0565b07"/>自圣性中出谓之智。迷则用情。悟则用智。用情者 <lb ed="X" n="0411c14"/><lb ed="R098" n="0565b08"/>滞。用智者通。滞则凡夫。通则圣人。故经云。凡夫贤 <lb ed="X" n="0411c15"/><lb ed="R098" n="0565b09"/>圣人。平等无高下。但在心垢灭。取证如反掌。智有 <lb ed="X" n="0411c16"/><lb ed="R098" n="0565b10"/>因果。权实。根本後得。前五识果成智用。是後得也 <lb ed="X" n="0411c17"/><lb ed="R098" n="0565b11"/>变相观空唯後得等。古人以前五因中随第六转 <lb ed="X" n="0411c18"/><lb ed="R098" n="0565b12"/>成无漏。变带俗谛相分之境。以观真空。今颂家意 <lb ed="X" n="0411c19"/><lb ed="R098" n="0565b13"/>云变相观空唯是後得智。果後方显。前五既唯後 <lb ed="X" n="0411c20"/><lb ed="R098" n="0565b14"/>得。因中必不转也。又前五既後得智。必不亲缘真 <lb ed="X" n="0411c21"/><lb ed="R098" n="0565b15"/>如。以後得智有差别故。故云果中犹自不诠真也。 <lb ed="X" n="0411c22"/><lb ed="R098" n="0565b16"/>有师云。前五识相见二分。是遍计性。因中转成无 <lb ed="X" n="0411c23"/><lb ed="R098" n="0565b17"/>漏能变相缘如。至果上五识自证分是依他起性 <lb ed="X" n="0411c24"/><lb ed="R098" n="0565b18"/>转成无漏。能亲缘真如。亦似有理。但五识只能成 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0412a" n="0412a"/> <lb ed="X" n="0412a01"/><lb ed="R098" n="0566a01"/>後得智。故颂用唯後得三字。因果二计俱破。问。前 <lb ed="X" n="0412a02"/><lb ed="R098" n="0566a02"/>五识既唯後得。于果上何时方转。何所利用。答。第 <lb ed="X" n="0412a03"/><lb ed="R098" n="0566a03"/>八大圆镜智初开发时。彼前五识即成无漏现三 <lb ed="X" n="0412a04"/><lb ed="R098" n="0566a04"/>类身。应差别機于三界中息苦轮也。前五识竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0412a05"/><lb ed="R098" n="0566a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0412a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0412001" n="0412001"/>颂曰。</p> <lb ed="X" n="0412a06"/><lb ed="R098" n="0566a06"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0412a0601"><l>三性三量通三境</l><l>三界轮时易可知</l> <lb ed="X" n="0412a07"/><lb ed="R098" n="0566a07"/><l>相应心所五十一</l><l>善恶临时别配之</l> <lb ed="X" n="0412a08"/><lb ed="R098" n="0566a08"/><l>性界受三恒转易</l><l>根随信等总相连</l> <lb ed="X" n="0412a09"/><lb ed="R098" n="0566a09"/><l>动身发语独为最</l><l>引满能招业力牵</l> <lb ed="X" n="0412a10"/><lb ed="R098" n="0566a10"/><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l> <lb ed="X" n="0412a11"/><lb ed="R098" n="0566a11"/><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0412a12"/><lb ed="R098" n="0566a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0412a1201">三性下。第二章。颂意识也。第六意识乃一身之主。 <lb ed="X" n="0412a13"/><lb ed="R098" n="0566a13"/>内依七八。外依五门。二乘人不知有七八二识。但 <lb ed="X" n="0412a14"/><lb ed="R098" n="0566a14"/>执此第六为主人公。以此识有为法中最殊勝故。 <lb ed="X" n="0412a15"/><lb ed="R098" n="0566a15"/>诸性量境俱通。五十一心所全具也。三性者。善性 <lb ed="X" n="0412a16"/><lb ed="R098" n="0566a16"/>恶性无记性。无记者。于善恶二性无可记莂。三量 <lb ed="X" n="0412a17"/><lb ed="R098" n="0566a17"/>者。三种心量也。现。则显现。如前五识缘性境也。比。 <lb ed="X" n="0412a18"/><lb ed="R098" n="0566a18"/>则比度。缘带质境。非量者。谬生量度也。以意识有 <lb ed="X" n="0412a19"/><lb ed="R098" n="0566b01"/>五。故通三量。五者。一定中独头意识。缘定中性境。 <lb ed="X" n="0412a20"/><lb ed="R098" n="0566b02"/>二散位独头意识。缘受所引色。是带质境。三梦中 <lb ed="X" n="0412a21"/><lb ed="R098" n="0566b03"/>独头意识。缘梦中独影境。四明了意识。与前五识 <lb ed="X" n="0412a22"/><lb ed="R098" n="0566b04"/>同缘五尘性境。五乱意识。缘病中独影境。定中明 <lb ed="X" n="0412a23"/><lb ed="R098" n="0566b05"/>了是现。馀皆比非。或云明了通三。俟考。三境者。性 <lb ed="X" n="0412a24"/><lb ed="R098" n="0566b06"/>境。独影境。带质境也。论云。性境不随心。独影唯从 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0412b" n="0412b"/> <lb ed="X" n="0412b01"/><lb ed="R098" n="0566b07"/>见。带质通情本。性种等随应。性境。乃八识由相分。 <lb ed="X" n="0412b02"/><lb ed="R098" n="0566b08"/>不从见分心。分别而起。故曰不随心。盖即本识心 <lb ed="X" n="0412b03"/><lb ed="R098" n="0566b09"/>中。实有体相者。所谓体实相分境也。有二类。一離 <lb ed="X" n="0412b04"/><lb ed="R098" n="0566b10"/>言。二假说。離言得其体。假说会其相也。独影境者。 <lb ed="X" n="0412b05"/><lb ed="R098" n="0566b11"/>独从分别变起有二。一无质独影。全无实体独有 <lb ed="X" n="0412b06"/><lb ed="R098" n="0566b12"/>影相。如空花病梦等境。全是见分生起。二有质独 <lb ed="X" n="0412b07"/><lb ed="R098" n="0566b13"/>影。因过去五尘落卸影子。如水月镜相等境。此二 <lb ed="X" n="0412b08"/><lb ed="R098" n="0566b14"/>独影俱不離见分。分别心起。故曰独影唯从见也。 <lb ed="X" n="0412b09"/><lb ed="R098" n="0566b15"/>带质境者。带谓连带。质谓形质。有真似二类。心与 <lb ed="X" n="0412b10"/><lb ed="R098" n="0566b16"/>心连带而起者谓之真。心与色连带而起者谓之 <lb ed="X" n="0412b11"/><lb ed="R098" n="0566b17"/>似。如第七识缘第八识。其能所皆心。以其二故。故 <lb ed="X" n="0412b12"/><lb ed="R098" n="0566b18"/>有连带之相。此相无体。全从能所二心两头连带 <lb ed="X" n="0412b13"/><lb ed="R098" n="0567a01"/>生起。故曰以心缘心真带质。中间相分两头生。问。 <lb ed="X" n="0412b14"/><lb ed="R098" n="0567a02"/>此与无质独影何异。答。无质独影不假所缘。唯于 <lb ed="X" n="0412b15"/><lb ed="R098" n="0567a03"/>见分心上忽现病境空花等也。似者如第六识。缘 <lb ed="X" n="0412b16"/><lb ed="R098" n="0567a04"/>过去境。是以心缘色。其中相分。亦似能所二法连 <lb ed="X" n="0412b17"/><lb ed="R098" n="0567a05"/>带而起。然色境无知实无生起但从能缘之心一 <lb ed="X" n="0412b18"/><lb ed="R098" n="0567a06"/>头而起。故曰以心缘色似带质中间相分一头生。 <lb ed="X" n="0412b19"/><lb ed="R098" n="0567a07"/>此二带质通乎七八。故颂谓通情本也。情即末那。 <lb ed="X" n="0412b20"/><lb ed="R098" n="0567a08"/>本即赖耶。性种等随应者。性谓三性。种谓种子。等。 <lb ed="X" n="0412b21"/><lb ed="R098" n="0567a09"/>谓等界繫。三科。异熟。共有五法。一性境。是三性中 <lb ed="X" n="0412b22"/><lb ed="R098" n="0567a10"/>无记性。故不随见分心通三性。二性境。是相分境。 <lb ed="X" n="0412b23"/><lb ed="R098" n="0567a11"/>自有种生。故不随见分种上。三性境。是欲界五尘 <lb ed="X" n="0412b24"/><lb ed="R098" n="0567a12"/>实境。故不随见分心通上界七地。四性境。是三科 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0412c" n="0412c"/> <lb ed="X" n="0412c01"/><lb ed="R098" n="0567a13"/>中五尘境。故不随见分通三科。五性境。是异熟中 <lb ed="X" n="0412c02"/><lb ed="R098" n="0567a14"/>相分。故不随见分通异熟心。是以五法推性境不 <lb ed="X" n="0412c03"/><lb ed="R098" n="0567a15"/>随分别心也。独影唯从见者。亦以五法推之。一谓 <lb ed="X" n="0412c04"/><lb ed="R098" n="0567a16"/>独影境有分别。唯从见分善恶二性起。不从无记 <lb ed="X" n="0412c05"/><lb ed="R098" n="0567a17"/>性起。二谓独影唯从见分种生。不从相分种生。三 <lb ed="X" n="0412c06"/><lb ed="R098" n="0567a18"/>界繫。四三科。五异熟。皆约见分说独影可知。带质 <lb ed="X" n="0412c07"/><lb ed="R098" n="0567b01"/>通情本者。亦于五法中。论其通義。故曰性种等五 <lb ed="X" n="0412c08"/><lb ed="R098" n="0567b02"/>法。随三境而应之也。第六通三境者。即与前五同 <lb ed="X" n="0412c09"/><lb ed="R098" n="0567b03"/>时意识。一见境时。不假作解即得境相。是为性境。 <lb ed="X" n="0412c10"/><lb ed="R098" n="0567b04"/>缘心心所。是带质境。缘无体法是独影境。三界轮 <lb ed="X" n="0412c11"/><lb ed="R098" n="0567b05"/>时易可知者。意识是生死轮迴中作业主。于诸识 <lb ed="X" n="0412c12"/><lb ed="R098" n="0567b06"/>中。动身发语最为殊勝。其相粗显。于三界中易为 <lb ed="X" n="0412c13"/><lb ed="R098" n="0567b07"/>轮转。故曰可知。具五十一心所。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0412c1301" n="0412c1301"/><anchor xml:id="beg0412c1301" n="0412c1301"/>已<anchor xml:id="end0412c1301"/>出。此五十 <lb ed="X" n="0412c14"/><lb ed="R098" n="0567b08"/>一心所。乃心之相应而起者。各有体性业用。随三 <lb ed="X" n="0412c15"/><lb ed="R098" n="0567b09"/>性善恶之境。临时发现。与心相应。故曰各配之。其 <lb ed="X" n="0412c16"/><lb ed="R098" n="0567b10"/>三性三界三受。及根本。随眠。信等善十一。恒随心 <lb ed="X" n="0412c17"/><lb ed="R098" n="0567b11"/>所等转易不常。相连而起。以第六动身发语独为 <lb ed="X" n="0412c18"/><lb ed="R098" n="0567b12"/>最故也。引满能招业力牵者。引谓牵引。满谓满足。 <lb ed="X" n="0412c19"/><lb ed="R098" n="0567b13"/>第六有力能引起馀识造业。又能满足馀识业因。 <lb ed="X" n="0412c20"/><lb ed="R098" n="0567b14"/>又能将业招引後果。至于果上。业力愈勝。牵而不 <lb ed="X" n="0412c21"/><lb ed="R098" n="0567b15"/>息。故有轮迴。故曰引满能招业力牵。</p> <lb ed="X" n="0412c22"/><lb ed="R098" n="0567b16"/><p xml:id="pX55p0412c2201">发起初心下。谓意识至初地初心。用二空观智。断 <lb ed="X" n="0412c23"/><lb ed="R098" n="0567b17"/>分别二障。使识根不起。而无漏智方现。然俱生二 <lb ed="X" n="0412c24"/><lb ed="R098" n="0567b18"/>障犹存。二障者。烦恼所知也。烦恼。又名通惑。三乘 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0413a" n="0413a"/> <lb ed="X" n="0413a01"/><lb ed="R098" n="0568a01"/>同断故。所知地上别断。故曰别惑。二乘心外有法 <lb ed="X" n="0413a02"/><lb ed="R098" n="0568a02"/>于所知上不明。故曰障。此二障有粗细。分别心起 <lb ed="X" n="0413a03"/><lb ed="R098" n="0568a03"/>者粗。与身俱生任运起者细。故前五至初地断分 <lb ed="X" n="0413a04"/><lb ed="R098" n="0568a04"/>别。至七地用双空观。令末那识归种子位。方得俱 <lb ed="X" n="0413a05"/><lb ed="R098" n="0568a05"/>生二障不现。而无漏智方纯。成妙观察智。故曰。观 <lb ed="X" n="0413a06"/><lb ed="R098" n="0568a06"/>察圆明照大千也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0413a07"/><lb ed="R098" n="0568a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0413a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0413001" n="0413001"/>颂曰。</p> <lb ed="X" n="0413a08"/><lb ed="R098" n="0568a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0413a0801"><l>带质有覆通情本</l><l>随缘执我量为非</l> <lb ed="X" n="0413a09"/><lb ed="R098" n="0568a09"/><l>八大遍行别境慧</l><l>贪痴我见慢相随</l> <lb ed="X" n="0413a10"/><lb ed="R098" n="0568a10"/><l>恒审思量我相随</l><l>有情日夜镇昏迷</l> <lb ed="X" n="0413a11"/><lb ed="R098" n="0568a11"/><l>四惑八大相应起</l><l>六转呼为染净依</l> <lb ed="X" n="0413a12"/><lb ed="R098" n="0568a12"/><l>极喜初心平等性</l><l>无功用行我恒摧</l> <lb ed="X" n="0413a13"/><lb ed="R098" n="0568a13"/><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0413a14"/><lb ed="R098" n="0568a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0413a1401">带质下。第三章。颂第七识也。前六种识各依缘生 <lb ed="X" n="0413a15"/><lb ed="R098" n="0568a15"/>本无自性。此识乃第六之根。有覆无记性。依本识 <lb ed="X" n="0413a16"/><lb ed="R098" n="0568a16"/>见分起。还缘本识相分之质。故曰带质境。情。谓见 <lb ed="X" n="0413a17"/><lb ed="R098" n="0568a17"/>分。即七六。本。谓本识。即第八。以所缘八中见分。执 <lb ed="X" n="0413a18"/><lb ed="R098" n="0568a18"/>为自内我。其我非我。故曰非量。恒恒心所。审而思 <lb ed="X" n="0413a19"/><lb ed="R098" n="0568b01"/>之。执我不捨。一切有情。从此日夜昏迷。以有根本 <lb ed="X" n="0413a20"/><lb ed="R098" n="0568b02"/>四惑。八种随眠。相应而起故也。六识呼此为染净 <lb ed="X" n="0413a21"/><lb ed="R098" n="0568b03"/>依。以第六依此。执我成染。空我为净。故此与六。同 <lb ed="X" n="0413a22"/><lb ed="R098" n="0568b04"/>初地转。论曰分别二障极喜无。六七俱生地地除。 <lb ed="X" n="0413a23"/><lb ed="R098" n="0568b05"/>第七修道除种现。金刚道後总皆无。由第六识入 <lb ed="X" n="0413a24"/><lb ed="R098" n="0568b06"/>双空观。故于初地初心令第七不起。故论云。单执 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0413b" n="0413b"/> <lb ed="X" n="0413b01"/><lb ed="R098" n="0568b07"/>末那居种位。平等性智不现前。双执末那归种位。 <lb ed="X" n="0413b02"/><lb ed="R098" n="0568b08"/>平等性智方现前。种位。即第八。以末那种位。藏在 <lb ed="X" n="0413b03"/><lb ed="R098" n="0568b09"/>第八中故。居者居住。归者归藏。由七不执我故。平 <lb ed="X" n="0413b04"/><lb ed="R098" n="0568b10"/>等性现。至于八地。任运而行。不假功用。如急舟近 <lb ed="X" n="0413b05"/><lb ed="R098" n="0568b11"/>岸不劳篙橹。至于果上现他受用。应十地機由我 <lb ed="X" n="0413b06"/><lb ed="R098" n="0568b12"/>空智观。捨<anchor xml:id="nkr_note_add_0413b0601" n="0413b0601"/><anchor xml:id="beg0413b0601" n="0413b0601"/>己<anchor xml:id="end0413b0601"/>从他。故于果上现他受用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0413b07"/><lb ed="R098" n="0568b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0413b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0413002" n="0413002"/>颂曰。</p> <lb ed="X" n="0413b08"/><lb ed="R098" n="0568b14"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0413b0801"><l>性唯无覆五遍行</l><l>界地随他业力生</l> <lb ed="X" n="0413b09"/><lb ed="R098" n="0568b15"/><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主诤</l> <lb ed="X" n="0413b10"/><lb ed="R098" n="0568b16"/><l>浩浩三藏不可穷</l><l>渊深七浪境为风</l> <lb ed="X" n="0413b11"/><lb ed="R098" n="0568b17"/><l>受熏持种根身器</l><l>去後来先作主公</l> <lb ed="X" n="0413b12"/><lb ed="R098" n="0568b18"/><l>不动地前纔捨藏</l><l>金刚道後异熟空</l> <lb ed="X" n="0413b13"/><lb ed="R098" n="0569a01"/><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0413b14"/><lb ed="R098" n="0569a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0413b1401">性唯下。第四章。颂第八识。此识三相隐微。十地犹 <lb ed="X" n="0413b15"/><lb ed="R098" n="0569a03"/>昧。性唯无覆无记。不与烦恼善恶俱故。其性平等 <lb ed="X" n="0413b16"/><lb ed="R098" n="0569a04"/>无违拒故。第七归此成平等性故。与五遍行心所 <lb ed="X" n="0413b17"/><lb ed="R098" n="0569a05"/>相应遍一切处故。为三界九地总报之主故。随他 <lb ed="X" n="0413b18"/><lb ed="R098" n="0569a06"/>第六。及诸转识业力。任运受生。与因俱故。二乘人 <lb ed="X" n="0413b19"/><lb ed="R098" n="0569a07"/>不能了此。但知有六识三毒建立染净。尙不知染 <lb ed="X" n="0413b20"/><lb ed="R098" n="0569a08"/>净之根。又岂知藏根之处。故论主引三经四颂之 <lb ed="X" n="0413b21"/><lb ed="R098" n="0569a09"/>文显扬此识。又廣辨前七识者。只欲令人悟其浅 <lb ed="X" n="0413b22"/><lb ed="R098" n="0569a10"/>深粗细。知此识是真妄之根本也。达摩经云。无始 <lb ed="X" n="0413b23"/><lb ed="R098" n="0569a11"/>时来界。一切法等依。由此有诸趣。及涅槃证得。又 <lb ed="X" n="0413b24"/><lb ed="R098" n="0569a12"/>云。由摄藏诸法。一切种子识。故名阿赖耶。勝者我 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0413c" n="0413c"/> <lb ed="X" n="0413c01"/><lb ed="R098" n="0569a13"/>开示。深密经云。阿赖耶识甚微细。一切种子如瀑 <lb ed="X" n="0413c02"/><lb ed="R098" n="0569a14"/>流。我于凡愚不开演。恐彼分别执为我。楞伽云。如 <lb ed="X" n="0413c03"/><lb ed="R098" n="0569a15"/>海遇顺风。起种种波浪。现前作用转。无有间断时。 <lb ed="X" n="0413c04"/><lb ed="R098" n="0569a16"/>藏识海亦然。境界风所击。恒起诸识浪。现前作用 <lb ed="X" n="0413c05"/><lb ed="R098" n="0569a17"/>转。此识有三義。谓能藏所藏。我爱执藏。其深如渊。 <lb ed="X" n="0413c06"/><lb ed="R098" n="0569a18"/>不可窥测。前七如浪。六尘境界如风。波浪相繫相 <lb ed="X" n="0413c07"/><lb ed="R098" n="0569b01"/>熏习故。使此白净无记性。能受熏持种。内根身。外 <lb ed="X" n="0413c08"/><lb ed="R098" n="0569b02"/>器界。业力持故。相续不断。生死去来。唯此一识而 <lb ed="X" n="0413c09"/><lb ed="R098" n="0569b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0413c0901" n="0413c0901"/><anchor xml:id="beg0413c0901" n="0413c0901"/>已<anchor xml:id="end0413c0901"/>。非谓前七。异此识而有先後去来。若前七先去 <lb ed="X" n="0413c10"/><lb ed="R098" n="0569b04"/>者。去至何所。前七後来者。从何所来。以前七种子。 <lb ed="X" n="0413c11"/><lb ed="R098" n="0569b05"/>皆在此识中也。生则从此识中发现。死则归复此 <lb ed="X" n="0413c12"/><lb ed="R098" n="0569b06"/>识。此识业相随前七。似有去来。此识之性。原是白 <lb ed="X" n="0413c13"/><lb ed="R098" n="0569b07"/>净。自无生灭。悟之即<persName>如来</persName>藏。迷之即轮迴海。故颂 <lb ed="X" n="0413c14"/><lb ed="R098" n="0569b08"/>曰。真非真恐迷。我常不开演。自凡夫至于八地。我 <lb ed="X" n="0413c15"/><lb ed="R098" n="0569b09"/>执方空。故捨藏识之名。无我爱执藏也。从八地至 <lb ed="X" n="0413c16"/><lb ed="R098" n="0569b10"/>等觉。为金刚道。法执方空。故无善恶异熟果也。从 <lb ed="X" n="0413c17"/><lb ed="R098" n="0569b11"/>等觉至<persName>佛</persName>果位中。相续执持业性方空。始能得大 <lb ed="X" n="0413c18"/><lb ed="R098" n="0569b12"/>圆满。无二随顺。方证大圆无垢淸净心也。淸净心 <lb ed="X" n="0413c19"/><lb ed="R098" n="0569b13"/>者。是契经所谓第九白净识也。前八虽无明黑业 <lb ed="X" n="0413c20"/><lb ed="R098" n="0569b14"/>染而非净。悟之即在缠<persName>如来</persName>藏。九则净而非染。故 <lb ed="X" n="0413c21"/><lb ed="R098" n="0569b15"/>曰白。悟之即出缠<persName>如来</persName>藏也。是以深密明第九者。 <lb ed="X" n="0413c22"/><lb ed="R098" n="0569b16"/>即八中之净分。而古德亦云。约诸识门。虽一多不 <lb ed="X" n="0413c23"/><lb ed="R098" n="0569b17"/>定。皆是体用缘起本末相收。本是九识。末是八识。 <lb ed="X" n="0413c24"/><lb ed="R098" n="0569b18"/>从本向末。寂而常用。摄末归本。用而常寂。寂而常 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0414a" n="0414a"/> <lb ed="X" n="0414a01"/><lb ed="R098" n="0570a01"/>用。故静而不结。用而常寂。故动而不乱。静而不结。 <lb ed="X" n="0414a02"/><lb ed="R098" n="0570a02"/>故真如是缘起。动而不乱。故缘起是真如。真如是 <lb ed="X" n="0414a03"/><lb ed="R098" n="0570a03"/>缘起故。无真如不生死。即九为八。缘起是真如故。 <lb ed="X" n="0414a04"/><lb ed="R098" n="0570a04"/>无生死不真如。即八为九。无生死不真如故。法界 <lb ed="X" n="0414a05"/><lb ed="R098" n="0570a05"/>无生死。无真如不生死故。法界无真如。法界无生 <lb ed="X" n="0414a06"/><lb ed="R098" n="0570a06"/>死故。生死非杂乱。法界无真如故。真如非寂静。生 <lb ed="X" n="0414a07"/><lb ed="R098" n="0570a07"/>死非杂乱。众生即是<persName>佛</persName>。真如非寂静。<persName>佛</persName>即是众生。 <lb ed="X" n="0414a08"/><lb ed="R098" n="0570a08"/>是以法界违故。说真如是生死。即理随情变也。法 <lb ed="X" n="0414a09"/><lb ed="R098" n="0570a09"/>界顺故。说生死即真如。即情成理用也。如此明时。 <lb ed="X" n="0414a10"/><lb ed="R098" n="0570a10"/>即情显理。理本无生。即理荡情。情自无性。无性则 <lb ed="X" n="0414a11"/><lb ed="R098" n="0570a11"/>八相元空。无生则一真不住。不住故含藏妙有。本 <lb ed="X" n="0414a12"/><lb ed="R098" n="0570a12"/>空故白净现前。是谓大圆。是谓无垢。即法花之实 <lb ed="X" n="0414a13"/><lb ed="R098" n="0570a13"/>相。花严之法界。楞严之妙心。非大觉尊。其孰能证 <lb ed="X" n="0414a14"/><lb ed="R098" n="0570a14"/>乎此。</p> <lb ed="X" n="0414a15"/><lb ed="R098" n="0570a15"/><p xml:id="pX55p0414a1501">或问曰。眼耳鼻舌身意。有了别为六识。是人皆可 <lb ed="X" n="0414a16"/><lb ed="R098" n="0570a16"/>知者。至于七八二识。杳然无状。莫辨其形。何故曰。 <lb ed="X" n="0414a17"/><lb ed="R098" n="0570a17"/>各有根境种子。是有为相。答。前五既依色根而有。 <lb ed="X" n="0414a18"/><lb ed="R098" n="0570a18"/>六岂无根。第六之根。即第七识也。又第七既生第 <lb ed="X" n="0414a19"/><lb ed="R098" n="0570b01"/>六。七亦有根。根即第八也。第八亦有根。妄则以第 <lb ed="X" n="0414a20"/><lb ed="R098" n="0570b02"/>七染汚为根。真则以第九白净为根。故第八真妄 <lb ed="X" n="0414a21"/><lb ed="R098" n="0570b03"/>相混。最难辨别。九则洞然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0414001" n="0414001"/>朝彻。不复论根矣。是为 <lb ed="X" n="0414a22"/><lb ed="R098" n="0570b04"/>无住。故曰依无住本。立一切法。于法体上一念妄 <lb ed="X" n="0414a23"/><lb ed="R098" n="0570b05"/>动。即是无明。无明与本体混杂。不二而二。即名阿 <lb ed="X" n="0414a24"/><lb ed="R098" n="0570b06"/>赖耶识。此云含藏。以含藏根身器界诸种子故。法 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0414b" n="0414b"/> <lb ed="X" n="0414b01"/><lb ed="R098" n="0570b07"/>尔有四分。一相分。即前五根六尘。二见分。即前六 <lb ed="X" n="0414b02"/><lb ed="R098" n="0570b08"/>种识。三自证分。即诸识之本体。四证自证分。即能 <lb ed="X" n="0414b03"/><lb ed="R098" n="0570b09"/>证此本体者。含藏为总。前七为别。由第七末那妄 <lb ed="X" n="0414b04"/><lb ed="R098" n="0570b10"/>执第八中见分为自内我故。向外转变。为六种识 <lb ed="X" n="0414b05"/><lb ed="R098" n="0570b11"/>心。又执第八中相分为自外境。故转变为五根六 <lb ed="X" n="0414b06"/><lb ed="R098" n="0570b12"/>尘等法。是第七识。内则依第八以为我体。外则依 <lb ed="X" n="0414b07"/><lb ed="R098" n="0570b13"/>第六以为我用。自无体用。故曰传送识。又则前七 <lb ed="X" n="0414b08"/><lb ed="R098" n="0570b14"/>俱名转识。如波浪故。第八独名含藏。如大海故。海 <lb ed="X" n="0414b09"/><lb ed="R098" n="0570b15"/>与波。非一非异故。前七转识。与第八藏识。亦非一 <lb ed="X" n="0414b10"/><lb ed="R098" n="0570b16"/>非异。故楞伽云。藏识海常住。境界风所动。种种诸 <lb ed="X" n="0414b11"/><lb ed="R098" n="0570b17"/>识浪。腾跃而转生。问。既前七如波。第八如海。只是 <lb ed="X" n="0414b12"/><lb ed="R098" n="0570b18"/>体一而用殊。何故八种识心。各各不同。答。体一用 <lb ed="X" n="0414b13"/><lb ed="R098" n="0571a01"/>殊。亦不可说。唯识论云。有迷唯识理者。或执外境 <lb ed="X" n="0414b14"/><lb ed="R098" n="0571a02"/>如识非无。或执内识如境非有。或执诸识用别体 <lb ed="X" n="0414b15"/><lb ed="R098" n="0571a03"/>同。或执離心无别心所。为遮此等种种异执。令于 <lb ed="X" n="0414b16"/><lb ed="R098" n="0571a04"/>唯识深妙理中。得如实解。契经云。无有少法能生 <lb ed="X" n="0414b17"/><lb ed="R098" n="0571a05"/>馀法。但识生时。似彼相现。非异而异。则体亦不可 <lb ed="X" n="0414b18"/><lb ed="R098" n="0571a06"/>言一。用亦不可言殊也。若一者。寧有十方凡圣尊 <lb ed="X" n="0414b19"/><lb ed="R098" n="0571a07"/>卑因果等别。谁为谁求。何法何说。故唯识言。有深 <lb ed="X" n="0414b20"/><lb ed="R098" n="0571a08"/>意趣。唯遮境有。识拣心空。又识言总显。唯言但遮。 <lb ed="X" n="0414b21"/><lb ed="R098" n="0571a09"/>总显者。谓一切有情。各有八识。六位心所。及所变 <lb ed="X" n="0414b22"/><lb ed="R098" n="0571a10"/>见相二分。幷分位差别。及彼空理所显真如。如是 <lb ed="X" n="0414b23"/><lb ed="R098" n="0571a11"/>之法皆不離识。故总立识名也。唯言<anchor xml:id="nkr_note_add_0414b2301" n="0414b2301"/><anchor xml:id="beg0414b2301" n="0414b2301"/>但<anchor xml:id="end0414b2301"/>遮者。谓愚 <lb ed="X" n="0414b24"/><lb ed="R098" n="0571a12"/>夫执離识心外实有色等诸法。故言唯字。但遮愚 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0414c" n="0414c"/> <lb ed="X" n="0414c01"/><lb ed="R098" n="0571a13"/>夫见也。问。若唯有识。都无外缘。由何而生种种分 <lb ed="X" n="0414c02"/><lb ed="R098" n="0571a14"/>别。答。论云由一切种识。如是如是变。以辗转力故。 <lb ed="X" n="0414c03"/><lb ed="R098" n="0571a15"/>彼彼分别生。又如梦中分别。岂实有外缘。但心之 <lb ed="X" n="0414c04"/><lb ed="R098" n="0571a16"/>习气。辗转熏变。故令似有他耳。问。论云。集起名心。 <lb ed="X" n="0414c05"/><lb ed="R098" n="0571a17"/>思量名意。了境名识。集起为第八。集诸种子起现 <lb ed="X" n="0414c06"/><lb ed="R098" n="0571a18"/>行故。思量为第七。恒审思量故。了境为前六。了境 <lb ed="X" n="0414c07"/><lb ed="R098" n="0571b01"/>分明故。如此则前六名识。第七名意。第八名心。何 <lb ed="X" n="0414c08"/><lb ed="R098" n="0571b02"/>故八俱名识。八俱名心。答。心意识三。俱通于八。约 <lb ed="X" n="0414c09"/><lb ed="R098" n="0571b03"/>强勝边。故分三義。谓第八集起勝故。第七思量勝 <lb ed="X" n="0414c10"/><lb ed="R098" n="0571b04"/>故。前六分别勝故。以劣从勝。故八俱名心。八俱名 <lb ed="X" n="0414c11"/><lb ed="R098" n="0571b05"/>识。亦可八俱名意。以八识俱有思故。法花八王子。 <lb ed="X" n="0414c12"/><lb ed="R098" n="0571b06"/>名八意。表在缠八识也。又按宗镜云。三识各有十 <lb ed="X" n="0414c13"/><lb ed="R098" n="0571b07"/>名。第六十名者。一从根得名。名为六识。二筹量是 <lb ed="X" n="0414c14"/><lb ed="R098" n="0571b08"/>非。名为意识。三能应涉尘境。名攀缘识。四能遍缘 <lb ed="X" n="0414c15"/><lb ed="R098" n="0571b09"/>五尘。名巡旧识。五念念流散。名波浪识。六能辨前 <lb ed="X" n="0414c16"/><lb ed="R098" n="0571b10"/>境。名分别事识。七所在壞他。名人我识。八爱业牵 <lb ed="X" n="0414c17"/><lb ed="R098" n="0571b11"/>生。名四住识。九令正解不生。名烦恼障识。十感报 <lb ed="X" n="0414c18"/><lb ed="R098" n="0571b12"/>终尽。心境两别。名分段生死识。七末那翻意。或云 <lb ed="X" n="0414c19"/><lb ed="R098" n="0571b13"/>执我。亦云分别。又云染汚。亦有十名。一六後得名。 <lb ed="X" n="0414c20"/><lb ed="R098" n="0571b14"/>称为七识。二根尘不会名为转识。三不觉习气。忽 <lb ed="X" n="0414c21"/><lb ed="R098" n="0571b15"/>然念起。名妄想识。四无间生灭。名相续识。五障理 <lb ed="X" n="0414c22"/><lb ed="R098" n="0571b16"/>不明。名无明识。六返迷从正。能断四住烦恼。名为 <lb ed="X" n="0414c23"/><lb ed="R098" n="0571b17"/>解识。七与涉玄途。顺理生善。名为行识。八解三界 <lb ed="X" n="0414c24"/><lb ed="R098" n="0571b18"/>生死尽是我心。更无外法。名无畏识。九照了分明。 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0415a" n="0415a"/> <lb ed="X" n="0415a01"/><lb ed="R098" n="0572a01"/>如镜现像。故名现识。十法既妄起。恃智为怀。令真 <lb ed="X" n="0415a02"/><lb ed="R098" n="0572a02"/>性不显。名智障识。阿赖耶或名种子识。能遍住持 <lb ed="X" n="0415a03"/><lb ed="R098" n="0572a03"/>世出世间。诸法种子故。唯识论云。一切种子。皆本 <lb ed="X" n="0415a04"/><lb ed="R098" n="0572a04"/>性有。不从熏生。由熏习力。但可增长。故曰。无始时 <lb ed="X" n="0415a05"/><lb ed="R098" n="0572a05"/>来界。一切法所依。摄论谓法身。由闻熏四法得成。 <lb ed="X" n="0415a06"/><lb ed="R098" n="0572a06"/>一信乐大乘是大净种子。二般若波罗蜜是大我 <lb ed="X" n="0415a07"/><lb ed="R098" n="0572a07"/>种子。三虚空品三昧是大乐种子。四大悲是大常 <lb ed="X" n="0415a08"/><lb ed="R098" n="0572a08"/>种子。此闻熏四法为四德种子。四德圆时。本识都 <lb ed="X" n="0415a09"/><lb ed="R098" n="0572a09"/>尽。四法本有。即本有种子也。又或名异熟识。或名 <lb ed="X" n="0415a10"/><lb ed="R098" n="0572a10"/>现识。或名无没识。或名随眠识。复有十名。一七後 <lb ed="X" n="0415a11"/><lb ed="R098" n="0572a11"/>得名。称为八识。二真伪杂间。称和合识。三蕴积诸 <lb ed="X" n="0415a12"/><lb ed="R098" n="0572a12"/>法。名为藏识。四住持起发。名熏变识。五凡成圣名。 <lb ed="X" n="0415a13"/><lb ed="R098" n="0572a13"/>为出生识。六藏体无断。名金刚智识。七体非寂乱。 <lb ed="X" n="0415a14"/><lb ed="R098" n="0572a14"/>名寂灭识。八中实非假。名为体识。九藏体非迷。名 <lb ed="X" n="0415a15"/><lb ed="R098" n="0572a15"/>本觉识。十功德圆满。名一切种智识。此识建立有 <lb ed="X" n="0415a16"/><lb ed="R098" n="0572a16"/>情无情发生染法净法。若有知有觉则众生界起。 <lb ed="X" n="0415a17"/><lb ed="R098" n="0572a17"/>若无想无虑则国土缘生。因染法而六趣<g ref="#CB06873">迴</g>旋。随 <lb ed="X" n="0415a18"/><lb ed="R098" n="0572a18"/>净缘而四圣阶降。可谓凡圣之本。根器之由。了此 <lb ed="X" n="0415a19"/><lb ed="R098" n="0572b01"/>识原。何法非悟。证斯心性。何境不真。可谓绝学之 <lb ed="X" n="0415a20"/><lb ed="R098" n="0572b02"/>门。栖神之宅。曰规矩。乃正方圆之器。喩八识心。乃 <lb ed="X" n="0415a21"/><lb ed="R098" n="0572b03"/>笵围三界万法之规矩也。方圆不出规矩。万法不 <lb ed="X" n="0415a22"/><lb ed="R098" n="0572b04"/>離八识。是八识即规矩。持业释也。何名持业。谓八 <lb ed="X" n="0415a23"/><lb ed="R098" n="0572b05"/>识体上。自持规矩之业用。故依相宗。作体持业用 <lb ed="X" n="0415a24"/><lb ed="R098" n="0572b06"/>释也。相宗凡解名相。必用六離合释者。谓合以彰 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0415b" n="0415b"/> <lb ed="X" n="0415b01"/><lb ed="R098" n="0572b07"/>其名。離以显其相。離合释名。事理俱显。毫无混滥。 <lb ed="X" n="0415b02"/><lb ed="R098" n="0572b08"/>二字多字为名者。必以六離合释之。但一字为名 <lb ed="X" n="0415b03"/><lb ed="R098" n="0572b09"/>者。非離合義。六者。一依主释。二持业释。三有财释。 <lb ed="X" n="0415b04"/><lb ed="R098" n="0572b10"/>四相违释。五带数释。六邻近释。一若以四十八句 <lb ed="X" n="0415b05"/><lb ed="R098" n="0572b11"/>颂文目为八识之规矩者。是依主释。以规矩二字 <lb ed="X" n="0415b06"/><lb ed="R098" n="0572b12"/>为能依之宾。八识二字为所依之主。使规矩二字。 <lb ed="X" n="0415b07"/><lb ed="R098" n="0572b13"/>有所依主。不得混滥故。是八识之规矩。非他物之 <lb ed="X" n="0415b08"/><lb ed="R098" n="0572b14"/>规矩也。二若以八识体上有规矩之用。是体持业 <lb ed="X" n="0415b09"/><lb ed="R098" n="0572b15"/>用持业释也。以规矩二字。是義用。即显八识之体。 <lb ed="X" n="0415b10"/><lb ed="R098" n="0572b16"/>故从体名用。義用即归于体也。三若以八识二字 <lb ed="X" n="0415b11"/><lb ed="R098" n="0572b17"/>为有财主。规矩二字为客文。即有八识心之规矩。 <lb ed="X" n="0415b12"/><lb ed="R098" n="0572b18"/>是将他显<anchor xml:id="nkr_note_add_0415b1201" n="0415b1201"/><anchor xml:id="beg0415b1201" n="0415b1201"/>己<anchor xml:id="end0415b1201"/>有财释也。四若以八识二字与规矩 <lb ed="X" n="0415b13"/><lb ed="R098" n="0573a01"/>二字各有异義是两别双擧相违释也。五若以八 <lb ed="X" n="0415b14"/><lb ed="R098" n="0573a02"/>字为数用。识字为心体。即心体上挟带八之数量。 <lb ed="X" n="0415b15"/><lb ed="R098" n="0573a03"/>即体挟数量带数释也。六若以规矩颂文邻近八 <lb ed="X" n="0415b16"/><lb ed="R098" n="0573a04"/>识无言心体。故曰八识规矩。即居近邻强邻近释 <lb ed="X" n="0415b17"/><lb ed="R098" n="0573a05"/>也。故颂曰。用自及用他。自他用俱非。通二通三种。 <lb ed="X" n="0415b18"/><lb ed="R098" n="0573a06"/>如是六种释。谓持业但用自。依主自他俱用。有财 <lb ed="X" n="0415b19"/><lb ed="R098" n="0573a07"/>用他。相违自他俱非。邻近通二。谓通用他。即有财 <lb ed="X" n="0415b20"/><lb ed="R098" n="0573a08"/>邻近。通俱用。即依主邻近。带数通三。谓通自用。即 <lb ed="X" n="0415b21"/><lb ed="R098" n="0573a09"/>持业带数。通自他俱用。即依主带数。通用他。即有 <lb ed="X" n="0415b22"/><lb ed="R098" n="0573a10"/>财带数也。然则有财亦合通自他俱用。如云<persName>佛陀</persName> <lb ed="X" n="0415b23"/><lb ed="R098" n="0573a11"/>是有觉之者。分取他名故也。复有依士释。即依主 <lb ed="X" n="0415b24"/><lb ed="R098" n="0573a12"/>分出。所依者勝。即依主。所依者劣。即依士。亦与依 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0415c" n="0415c"/> <lb ed="X" n="0415c01"/><lb ed="R098" n="0573a13"/>主同故但云六释。问。性相二宗。有何差别。答。宗相 <lb ed="X" n="0415c02"/><lb ed="R098" n="0573a14"/>者。即性以谭相。纵无为法。亦有六种。如一念中有 <lb ed="X" n="0415c03"/><lb ed="R098" n="0573a15"/>多刹那。一刹那中有多生灭。刹那者乃力士断一 <lb ed="X" n="0415c04"/><lb ed="R098" n="0573a16"/>茎丝之时也。是以刹那中生灭相最细。故颂云。初 <lb ed="X" n="0415c05"/><lb ed="R098" n="0573a17"/>生即有灭。难为愚者说。此方之機。气大心粗。精神 <lb ed="X" n="0415c06"/><lb ed="R098" n="0573a18"/>莽荡。沉埋五欲。我见欺人。不喜多闻而潜证。唯求 <lb ed="X" n="0415c07"/><lb ed="R098" n="0573b01"/>了悟以快情。故于微细法相。多不明了。纵有明者。 <lb ed="X" n="0415c08"/><lb ed="R098" n="0573b02"/>但记其名相。配合而<anchor xml:id="nkr_note_add_0415c0801" n="0415c0801"/><anchor xml:id="beg0415c0801" n="0415c0801"/>已<anchor xml:id="end0415c0801"/>。真永嘉所谓。入海算沙徒 <lb ed="X" n="0415c09"/><lb ed="R098" n="0573b03"/>自困耳。宗性者。即相以明性。纵诸有为法。亦是随 <lb ed="X" n="0415c10"/><lb ed="R098" n="0573b04"/>缘真如。无边刹海。相相皆如。十世古今。心心不隔。 <lb ed="X" n="0415c11"/><lb ed="R098" n="0573b05"/>然则非相无以显如。非如无以融相。弃相谭性。是 <lb ed="X" n="0415c12"/><lb ed="R098" n="0573b06"/>口说性。实不见性。弃性谭相。是口说相实不知相。 <lb ed="X" n="0415c13"/><lb ed="R098" n="0573b07"/>如一灵丹。十味药成。弃药求丹。不可得也。故相宗 <lb ed="X" n="0415c14"/><lb ed="R098" n="0573b08"/>不明。性宗不彻。以不彻故。即执七识我见为<persName>佛</persName>性。 <lb ed="X" n="0415c15"/><lb ed="R098" n="0573b09"/>以第八识刹那中生灭相为真如。颟顸儱侗。自迷 <lb ed="X" n="0415c16"/><lb ed="R098" n="0573b10"/>迷人。故<persName>世尊</persName>呼为可怜愍者。问。经论中。法相森罗 <lb ed="X" n="0415c17"/><lb ed="R098" n="0573b11"/>牵枝引蔓。不勝其繁。尽欲明之。只益自苦。得不为 <lb ed="X" n="0415c18"/><lb ed="R098" n="0573b12"/>弃大逐末。向外驰求。答。好易恶难。乃俗士之常情。 <lb ed="X" n="0415c19"/><lb ed="R098" n="0573b13"/>離相明心。故玄学之僻见。本非末外。相实自心。法 <lb ed="X" n="0415c20"/><lb ed="R098" n="0573b14"/>尔昭然。何弃何逐。江河之水。源出滥觞。滥觞之源。 <lb ed="X" n="0415c21"/><lb ed="R098" n="0573b15"/>更有其源。源源不尽。以至相通。则江河之水。为源 <lb ed="X" n="0415c22"/><lb ed="R098" n="0573b16"/>大矣法相虽多。不出八识。八识无体。全是真如。真 <lb ed="X" n="0415c23"/><lb ed="R098" n="0573b17"/>如随缘如大圆镜。一性不移万法顿现。可谓无量 <lb ed="X" n="0415c24"/><lb ed="R098" n="0573b18"/>无边契经海。一言演说尽无馀。楞伽云。凡夫无性 <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0416a" n="0416a"/> <lb ed="X" n="0416a01"/><lb ed="R098" n="0574a01"/>自性第一義。作二见论。不觉识自心所现。分齐不 <lb ed="X" n="0416a02"/><lb ed="R098" n="0574a02"/>通。问。万法唯心。唯何心。答。迷则八识历然。悟则一 <lb ed="X" n="0416a03"/><lb ed="R098" n="0574a03"/>源淸净。问第八识至不动地。捨藏识名。摧灭我执。 <lb ed="X" n="0416a04"/><lb ed="R098" n="0574a04"/>岂非因中转成智耶。答至第八地。灭我执者。是前 <lb ed="X" n="0416a05"/><lb ed="R098" n="0574a05"/>六七二识。初地中。用双空观。破分别二执。至七地 <lb ed="X" n="0416a06"/><lb ed="R098" n="0574a06"/>後。断俱生二执。转成妙智。无有间杂。故于八地。令 <lb ed="X" n="0416a07"/><lb ed="R098" n="0574a07"/>八识我见不起。因七地中。妙观察智威势强勝。故 <lb ed="X" n="0416a08"/><lb ed="R098" n="0574a08"/>八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0416a0801" n="0416a0801"/><anchor xml:id="beg0416a0801" n="0416a0801"/>已<anchor xml:id="end0416a0801"/>去。不假功用。如渡舟近岸。在七地著力撑 <lb ed="X" n="0416a09"/><lb ed="R098" n="0574a09"/>了一篙。後三地之岸。任运而至。非是第八识在八 <lb ed="X" n="0416a10"/><lb ed="R098" n="0574a10"/>地中。起智断惑也。故第八识只能含藏。其做事业 <lb ed="X" n="0416a11"/><lb ed="R098" n="0574a11"/>俱是第七。使第六统前五而为之。故第六识。业力 <lb ed="X" n="0416a12"/><lb ed="R098" n="0574a12"/>殊勝。悟则放下屠刀立地成<persName>佛</persName>。迷则如箭射顷。堕 <lb ed="X" n="0416a13"/><lb ed="R098" n="0574a13"/>于恶道。问。如是则了此第六无性。全是第七意根 <lb ed="X" n="0416a14"/><lb ed="R098" n="0574a14"/>执我而有。意根无性。即是含藏。含藏无性。即是白 <lb ed="X" n="0416a15"/><lb ed="R098" n="0574a15"/>净真如。现今目前千差万别。惑起而不知。念动而 <lb ed="X" n="0416a16"/><lb ed="R098" n="0574a16"/>不觉。隐然如有鬼神之所驱使。而不得淸净者何 <lb ed="X" n="0416a17"/><lb ed="R098" n="0574a17"/>也。答。是亦不可强也。自无始来。无明业力熏习厚 <lb ed="X" n="0416a18"/><lb ed="R098" n="0574a18"/>矣。山河大地。一为之变起。况区区身心耶。欲点化 <lb ed="X" n="0416a19"/><lb ed="R098" n="0574b01"/>此虚妄身心。洎山河大地。成无上觉者。直须向法 <lb ed="X" n="0416a20"/><lb ed="R098" n="0574b02"/>界性中。捣筛万法。为一念灵丹耳。夫何言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0416a21"/> <lb ed="X" n="0416a22"/><lb ed="R098" n="0574b03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八识规矩颂略说<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> <lb ed="X" n="0416a23"/> <lb ed="X" n="0416a24"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0891.0416b" n="0416b"/> <lb ed="X" n="0416b01"/> <lb ed="X" n="0416b02"/> <lb ed="X" n="0416b03"/> <lb ed="X" n="0416b04"/> <lb ed="X" n="0416b05"/> <lb ed="X" n="0416b06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 891-B 八识规矩略说<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 891-B <lb ed="X" n="0416b07"/><lb ed="R098" n="0574b05"/> 八识规矩略说<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0416b08"/> <lb ed="X" n="0416b09"/><lb ed="R098" n="0574b06"/><p xml:id="pX55p0416b0901">嗟夫心会缘生。有情胶结识由尘滞。无始熏成。业河 <lb ed="X" n="0416b10"/><lb ed="R098" n="0574b07"/>混混漂流。真智纭纭荫蔽。徒知年往。不觉形随。窃闻 <lb ed="X" n="0416b11"/><lb ed="R098" n="0574b08"/>心生于有心。相成于有相。纽见者执情识为我心。顾 <lb ed="X" n="0416b12"/><lb ed="R098" n="0574b09"/>影者弁规矩为外相。然热爱必至焚和。而波想岂能 <lb ed="X" n="0416b13"/><lb ed="R098" n="0574b10"/>遗陆。非心无以融相。離相无以证心。至哉规矩之拯 <lb ed="X" n="0416b14"/><lb ed="R098" n="0574b11"/><g ref="#CB15072">拔</g>根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416001" n="0416001"/>冢渊乎颂言之圆明窍幻。義犹未显。旨俟谁传。 <lb ed="X" n="0416b15"/><lb ed="R098" n="0574b12"/>幸有度门禅师。戒景夜净。空花晓扬。思风发于淸襟。 <lb ed="X" n="0416b16"/><lb ed="R098" n="0574b13"/>言泉流于玄吻。饮灵三藏。伦<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b1601" n="0416b1601"/><anchor xml:id="beg0416b1601" n="0416b1601"/>采<anchor xml:id="end0416b1601"/>群宗。岂直苦海之舟 <lb ed="X" n="0416b17"/><lb ed="R098" n="0574b14"/>航。允为法门之柱石。诸天皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b1701" n="0416b1701"/><anchor xml:id="beg0416b1701" n="0416b1701"/>已<anchor xml:id="end0416b1701"/>冥赞。四部尙未恒流。 <lb ed="X" n="0416b18"/><lb ed="R098" n="0574b15"/>今辨河上人。猛发深心。廣缮别本。不借赀于众缘。唯 <lb ed="X" n="0416b19"/><lb ed="R098" n="0574b16"/>施法于禅说。俾转识为智齐葸有于虚融。而启帙知 <lb ed="X" n="0416b20"/><lb ed="R098" n="0574b17"/>归显一如于沙界。宏功不可思议。拙语莫罄揄扬。</p> <lb ed="X" n="0416b21"/><lb ed="R098" n="0574b18"/><p xml:id="pX55p0416b2101">万历癸巳岁孟秋朢日檇李心一居士朱衷纯谨识</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0409b1501" to="#end0409b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0409b1502" to="#end0409b1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0409c0201" to="#end0409c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0409c0601" to="#end0409c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0409c2201" to="#end0409c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0410a0901" to="#end0410a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0410a0902" to="#end0410a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0410a1001" to="#end0410a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0410a1002" to="#end0410a1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0410a1101" to="#end0410a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0410c1101" to="#end0410c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0410c2001" to="#end0410c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">谄<note type="cf1">T31n1585_p0033b02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0411b0601" to="#end0411b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0411b2401" to="#end0411b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0412c1301" to="#end0412c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0413b0601" to="#end0413b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0413c0901" to="#end0413c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0414b2301" to="#end0414b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0415b1201" to="#end0415b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0415c0801" to="#end0415c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0416a0801" to="#end0416a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0416b1601" to="#end0416b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0416b1701" to="#end0416b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0410001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0410001">前五识颂</note> <note n="0412001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412001">第六识颂</note> <note n="0413001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413001">第七识颂</note> <note n="0413002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413002">第八识颂</note> <note n="0414001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0414001">朝疑朗</note> <note n="0416001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416001">冢或<g ref="#CB15166">蒙</g>欤</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0409b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0409b1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409b1502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0409c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0409c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0409c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0410a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0410a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a0902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0410a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0410a1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0410a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0410c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410c1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0410c2001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0410c20.06" target="#nkr_note_add_0410c2001">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0411b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411b0601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0411b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0412c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0412c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0413b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0413b0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0413c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0413c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0414b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414b2301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0415b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0415b1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0415c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0415c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0416a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0416b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416b1601">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0416b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>